Wat is onverschuldigde betaling? Wat is ongerechtvaardigde verrijking?
Het gebeurt helaas vaker dan gedacht: iemand die toegang heeft tot de financiën maakt geld over terwijl dat niet de bedoeling was. Dit kan met opzet of bewust zijn gebeurd, maar ook op basis van een misverstand. Hoe krijg je dat geld dan terug?
Voorwaarden onverschuldigde betaling
Je kan dit terugvorderen van de ontvangende partij als je voldoet aan een aantal voorwaarden:
- Betaling: er moet iets zijn betaald. Dit kan betaling van een geldsom zijn, maar kan ook het leveren van goederen of diensten zijn.
- Zonder rechtsgrond: er moet geen overeenkomst of afspraak aan ten grondslag liggen. Dat betekent dat er geen recht bestaat op het ontvangen van de betaling.
Voorbeeld onverschuldigde betaling
De volgende voorbeelden onverschuldigde betaling komen wij als advocaat ondernemingsrecht vaak tegen:
- Fraude door financieel directeur, werknemer of bestuurslid vereniging;
- Betaling naar de verkeerde bankrekening;
- Dubbel betaalde factuur;
- Vernietiging overeenkomst terwijl al wel is betaald;
- Vergissing in het leveren van de dienst (bijvoorbeeld pakket op onjuiste adres bezorgd).
Hoe bewijs je onverschuldigde betaling?
Het grootste probleem bij onverschuldigde betaling is vaak dat je moet bewijzen dat het onverschuldigd is betaald. De ontvangende partij zal zeggen dat hij wel recht heeft op het geld op basis van een gemaakte afspraak. Omdat je zelf het geld terugvordert, zul je moeten bewijzen dat die afspraak niet is gemaakt. Dat is vaak in de praktijk het grootste probleem. Dit wordt nog versterkt op het moment dat er sprake is van fraude en er bijvoorbeeld spookfacturen tegenover zijn gesteld.
Wat als er onbevoegd is betaald?
Dit wordt anders op het moment dat je kan aantonen dat er onbevoegd een overeenkomst is gesloten en is betaald. Dat betekent dat er dus geen overeenkomst – en dus geen rechtsgrond – bestaat. Bevoegd tot het sluiten van overeenkomsten zijn de bestuurders van een vennootschap of de schriftelijk gevolmachtigden. Dit moet blijken uit de Kamer van Koophandel zodat ook een derde hiervan kennis heeft. Onbevoegd zijn de andere personen, zoals bijvoorbeeld een werknemer, ook al dragen zij een bepaalde titel binnen het bedrijf.
Daarom is het van belang om de interne organisatie goed in te regelen en op voorhand vast te leggen waartoe iemand wel of niet toe bevoegd is. Ook kun je ervoor kiezen om met twee bestuurders te tekenen bij een bepaald bedrag. Ook dat kun je vastleggen bij de Kamer van Koophandel.
Wie is aansprakelijk?
Lukt het niet om het geld terug te halen bij de ontvanger? Je kan dan altijd de persoon die de betaling heeft verricht aanspreken op diens gedrag en hem of haar aansprakelijk stellen voor de gehele schade. Dit zal minimaal het overgemaakte bedrag of de waarde van de goederen/diensten zijn. Dat zal alleen anders zijn als hem of haar geen verwijt kan worden gemaakt. Ook in dat kader is het op orde hebben van de interne organisatie van belang!
Wat is ongerechtvaardigde verrijking?
Een ander leerstuk is ongerechtvaardigde verrijking. Dit loopt soms samen met onverschuldigde betaling en soms is dit een apart juridisch argument. Het maakt bij ongerechtvaardigde verrijking niet uit wie er betaald heeft. Het gaat erom wie 1) ongerechtvaardigd 2) verrijkt is 3) ten koste van een ander. Het standaardvoorbeeld is de huurder die het gehuurde na de huurovereenkomst blijft gebruiken. De verhuurder levert niet onverschuldigd een dienst, maar door het niet vertrekken van de huurder heeft de verhuurder wel een vordering op grond van ongerechtvaardigde verrijking. Ook geldt hier dat het ongerechtvaardigd moet zijn. ls er een bevoegde overeenkomst is gesloten voor een lagere prijs, kan je jezelf niet beroepen op ongerechtvaardigde verrijking. In de overeenkomst is er namelijk bewust voor gekozen om een lagere of hogere prijs af te spreken.
Advocaat bij onverschuldigde betaling
Komt het toch voor dat er een foutieve betaling is verricht? Bouw dan een goed dossier op en neem zo snel mogelijk contact op met de ontvanger. Kom je er dan niet aan uit? Neem contact op met een van onze advocaten ondernemingsrecht en zij helpen jou graag verder. Zo kunnen ze voor jou een goede brief sturen en bijvoorbeeld beslag leggen ter zekerheidstelling van de betaalde bedragen.